Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Bolu İl Müdürü Hanefi Taştan, Bolu Gazeteciler ve Yazarlar Derneği’ni ziyaret etti. Ziyarette gazetecilerle buluşan Taştan, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında hazırlanan “Kayıt Dışı İstihdam ve Sonuçları” başlıklı basın bültenini kamuoyuyla paylaştı.
Basın açıklamasında, kayıt dışı istihdamın Türkiye’nin ve sosyal güvenlik sisteminin en önemli sorunları arasında yer aldığı belirtilirken, çalışanların SGK’ya hiç bildirilmemesi ya da çalışma günleri ve ücretlerinin eksik gösterilmesinin kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendirildiği ifade edildi. Açıklamada, “Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende” sloganına yer verildi.
Hanefi Taştan’ın paylaştığı metinde, sigortalı çalışmanın anayasal bir hak olduğu kadar işveren ve çalışan açısından yasal bir zorunluluk olduğuna dikkat çekildi. İşverenlerin sigortasız işçi çalıştırma hakkının bulunmadığı belirtilirken, çalışanların da kendi isteğiyle sigortasız çalışmayı kabul etmesinin hukuken mümkün olmadığı vurgulandı.
Açıklamada özellikle emekli aylığı alanlar, sosyal yardım yararlanıcıları veya bakmakla yükümlü olunan kişi statüsünde bulunan bazı vatandaşların hak kaybı yaşamamak adına zaman zaman kayıt dışı çalışmaya yöneldiğinin görüldüğü belirtilerek, işverenlerin bu tür talepler karşısında yasal yükümlülüklerden taviz vermemesi gerektiği ifade edildi.
Basın bülteninde kayıt dışı istihdamın çalışanlar üzerindeki etkilerine de geniş yer verildi. Kayıt dışı çalışan kişilerin emeklilik hakkından mahrum kaldığı, iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında sosyal güvenceden yararlanamadığı, işsizlik sigortası hakkını kaybettiği ve sağlık hizmetlerine erişimde sorun yaşayabildiği belirtildi. Ayrıca kıdem tazminatı, yıllık izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel çalışan haklarının da riske girdiği kaydedildi.
Açıklamada kayıt dışı istihdamın sadece çalışanları değil, işverenleri ve ülke ekonomisini de olumsuz etkilediği vurgulandı. Kayıt dışı çalışmanın haksız rekabete neden olduğu, vergi ve prim kayıplarını artırdığı, sosyal güvenlik sistemine zarar verdiği ve ekonomik verilerin güvenilirliğini zedelediği ifade edildi.
SGK’nın yaklaşımının cezalandırmadan çok rehberlik odaklı olduğu belirtilen açıklamada, kayıt dışı istihdamın tespiti halinde işverenlerin yüksek idari para cezaları, teşvik iptalleri ve iş kazalarında ağır hukuki sorumluluklarla karşı karşıya kalabileceği aktarıldı. İşverenlerin bu riskler yerine devletin sunduğu istihdam teşviklerinden yararlanmasının önemine dikkat çekildi.
Öte yandan açıklamada, ücret ödemelerinde banka kanalı kullanımının da yasal zorunluluk olduğu hatırlatıldı. Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılmasının zorunlu olduğu, aksi durumda idari para cezalarının uygulanabileceği ifade edildi.
Basın metninde ayrıca çalışanların sigorta durumlarını e-Devlet sistemi, ALO 170 hattı, SGK müdürlükleri ve CİMER üzerinden sorgulayabilecekleri belirtilirken, sigortasız çalıştırıldığını düşünen vatandaşların aynı kanallar üzerinden ihbar ve şikâyette bulunabilecekleri kaydedildi.
Açıklamanın sonunda ise kayıtlı istihdamın sadece yasal bir zorunluluk değil, ülkenin geleceğine yapılan önemli bir yatırım olduğu vurgulanarak tüm taraflara sosyal güvenlik konusunda ortak sorumluluk çağrısı yapıldı.
