Şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sigortasız sürücülere yönelik Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uygulamasında değişikliğe gidildi. Yeni uygulamayla trafik denetimlerinde sigortasız olduğu belirlenen sürücülere doğrudan idari para cezası uygulanmayacak. Sürücü ve araç sahibi ifadeye çağrılarak aralarındaki ilişkinin niteliği araştırılacak. Kayıt dışı istihdam tespit edilmesi halinde şirketlere 198 bin 180 liraya kadar idari para cezası ve ek yaptırımlar uygulanabilecek.
SGK, şirket araçlarını kullanan sürücüleri inceleyecek
2021 yılından bu yana SGK ile il emniyet müdürlükleri arasında yürütülen uygulama kapsamında, trafik denetimlerinde şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık durumları kontrol ediliyor.
NTV'nin haberine göre trafik ekipleri, sigortasız olduğu belirlenen sürücülere ilişkin tutanakları SGK'ya iletiyor. Plaka, sürücünün kimlik bilgileri, denetimin yapıldığı yer ve tarih gibi bilgileri içeren tutanaklar üzerinden kayıt dışı istihdam incelemesi başlatılabiliyor.
Yeni uygulamada ise trafik tutanağı tek başına ceza kesilmesi için yeterli kabul edilmeyecek. Sürücü ile şirket arasında geçmişte sigortalı bir çalışma ilişkisi bulunmaması halinde dosya SGK denetmenlerine gönderilecek.
Sürücü ve araç sahibi ifadeye çağrılacak
SGK denetmenleri, sürücü ve araç sahibinin ifadelerine başvurarak aralarındaki ilişkinin niteliğini araştıracak. Aracın arkadaşlık, akrabalık veya emanet ilişkisi nedeniyle kullanılıp kullanılmadığı değerlendirilecek.
İnceleme sonucunda gerçek bir işçi-işveren ilişkisi bulunmadığı belirlenirse kayıt dışı istihdam işlemi uygulanmayacak. Sigortasız çalışmanın tespit edilmesi halinde ise ilgili mevzuat kapsamında şirket hakkında idari yaptırım süreci işletilecek.
Yeni düzenlemeyle sigortasız çalışmanın başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin esaslar da değişti. Aynı işyerinde fiilen çalışıldığını gösteren birden fazla bilgi ve belge bulunması halinde en eski tespit işe giriş tarihi olarak kabul edilecek.
Şirketlere 198 bin 180 liraya kadar ceza uygulanabilecek
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında, sigortasız işçi çalıştıran şirketlere çeşitli idari para cezaları uygulanabiliyor.
İşe giriş bildirgesinin zamanında verilmemesi halinde 66 bin 60 lira ceza kesilebiliyor. Aynı ihlalin bir yıl içerisinde tekrarlanması durumunda ise sigortasız çalışan başına uygulanabilecek ceza 198 bin 180 liraya ulaşabiliyor.
Ayrıca çalışanın aylık prim ve hizmet bildirimlerinde yer almaması, ücret bordrosunda gösterilmemesi ve yasal kayıtların geçersiz sayılması gibi durumlarda ek idari para cezaları da gündeme gelebiliyor.
Kiralık şirket araçlarında sözleşme şartı aranacak
Ticari aracın kiraya verilmesi durumunda farklı bir değerlendirme yapılıyor. Sürücünün, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılması halinde araç sahibine bu nedenle kayıt dışı istihdam cezası uygulanmıyor.
Ancak bu durumun belgelenmesi için araç kira sözleşmesinin yazılı olarak hazırlanması ve taraflarca imzalanması gerekiyor. Böylece şirket araçlarının arkadaşlık veya akrabalık ilişkisiyle kullanılması ile kayıt dışı işçi çalıştırılması birbirinden ayrılıyor.
