Afrika’nın ortasında salgın alarmı giderek büyüyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde (KDC) son 24 saatte 101 yeni vaka tespit edilirken, toplam kesinleşmiş vaka sayısı 4 bin 945’e yükseldi; Birleşmiş Milletler ise hastalığın ülkede her 30 dakikada bir kişinin ölümüne yol açtığı uyarısında bulundu.

SALGININ EN HIZLI YAYILDIĞI DÖNEM

The Guardian'ın haberine göre KDC Kamu Sağlığı Enstitüsü, ülkedeki salgına ilişkin son verileri açıkladı. Son 24 saatte kaydedilen 101 yeni vakayla birlikte kesinleşmiş vaka sayısı 4 bin 945’e ulaştı. Ülkede salgının şimdiye kadarki en hızlı yayılım döneminin yaşandığı bildirildi. KDC’nin 26 eyaletinden 6’sında görülen hastalık, özellikle ülkenin kuzeydoğusunda etkisini artırıyor. Salgının ilk kez rapor edildiği Uganda sınırındaki Ituri eyaleti ise vaka sayısında başı çekiyor. Ülkedeki toplam vakaların 3 bin 400’den fazlası yalnızca bu bölgede kaydedildi.

'HER 30 DAKİKADA BİR ÖLÜM'

Birleşmiş Milletler, cuma günü yaptığı açıklamada salgının ulaştığı boyuta dikkat çekerek çarpıcı bir uyarıda bulundu. BM, hastalığın ülkede yaklaşık her 30 dakikada bir kişinin ölümüne neden olduğunu bildirdi. Vakalardaki hızlı artış ve ölümler, KDC’de salgının kontrol altına alınmasına ilişkin endişeleri daha da artırdı.

AŞI DA YOK TEDAVİ DE

Mevcut salgına yol açan nadir görülen “Bundibugyo” varyantına karşı henüz onaylanmış bir aşı veya tedavi yöntemi bulunmuyor. Bu durum, virüsün hızla yayıldığı KDC’de salgınla mücadeleyi daha da kritik hale getiriyor. Virüsün yabani hayvanlardan insanlara geçtiği belirtilirken, insandan insana bulaşma ise kan, vücut sıvıları ve enfekte yüzeylerle temas yoluyla devam ediyor.

BİR ÜLKEDE DAHA GÖRÜLDÜ

Salgın KDC sınırlarını da aşmış durumda. KDC’nin sınır komşusu Uganda, başkent Kampala’da en az 20 vaka tespit edildiğini açıkladı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), KDC ve Uganda’daki salgın nedeniyle mayıs ayında durumu “uluslararası kamu sağlığı acil durumu” ilan etmişti. KDC’de vakaların hızla artmaya devam etmesi, aşının ve onaylanmış bir tedavinin bulunmaması ve salgının komşu Uganda’da da görülmesi, bölgedeki sağlık alarmının boyutunu gözler önüne seriyor.

Yunanistan'da 5 Ağustos itibarıyla 61 yerel Batı Nil virüsü vakası kaydedildi. İtalya 139 vakayla ilk sırada yer alırken, İspanya'da 17, Kuzey Makedonya'da 13, Romanya'da 6, Fransa'da 4 ve Almanya'da 1 vaka bildirildi. Yunanistan'da bu yaz Avrupa'da kaydedilen yerel kaynaklı Batı Nil virüsü enfeksiyonlarının yaklaşık dörtte biri görüldü.

Sağlık yetkilileri, ülkede virüsün bulaşma döneminin en yoğun aşamasına girildiğini ve sivrisineklerin çoğalmasına elverişli hava koşullarının önümüzdeki haftalarda daha fazla vakanın ortaya çıkmasına yol açabileceğini belirtti.Yunanistan'da 2010'dan bu yana neredeyse her yıl Batı Nil virüsü vakaları görülüyor. Bu nedenle virüsün mevsimsel olarak yeniden ortaya çıkması, ülkede tekrarlayan bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendiriliyor.

Avrupa'da en fazla yerel vaka 139 ile İtalya'da kaydedilirken, İspanya'da 17, Kuzey Makedonya'da 13, Romanya'da 6, Fransa'da 4 ve Almanya'da 1 vaka tespit edildi.Bu yıl vakaların merkezinde, Atina-Pire yerleşim bölgesini de kapsayan Attika bölgesi bulunuyor. 2026'daki ilk vaka, 60 yaşın üzerinde bir kişide meningoensefalit gelişmesinin ardından temmuz ayının başında Atina'nın kuzeyindeki Agia Paraskevi banliyösünde tespit edildi.Yunanistan merkezli Tomiva’dan elde edilen bilgilere göre Atina'nın güneyindeki Glyfada'da görülen bir başka vaka üzerine bölgede önleyici sivrisinek ilaçlaması yapıldı.

Ancak virüsün yayılımı yalnızca Atina çevresiyle sınırlı değil. Geçen yıl ülkenin çok sayıda bölgesinde enfeksiyon vakaları bildirilirken, Pire'nin batısındaki Perama sanayi bölgesi, bölgede henüz yerel kaynaklı insan vakası görülmeden önce dahi yüksek riskli alan ilan edilmişti.Yunanistan'ın kuzeydoğusundaki Nestos Belediyesi'nde ise durgun sular, sulak alanlar, pirinç tarlaları ve sulama kanalları nedeniyle sivrisinek popülasyonundaki artış endişeye yol açtı.

VAKALARIN BÜYÜK BÖLÜMÜ BELİRTİ GÖSTERMİYOR

Teşhis edilen vaka sayısının gerçek enfeksiyonların yalnızca küçük bir bölümünü oluşturduğu düşünülüyor.Batı Nil virüsü bulaşan kişilerin yaklaşık yüzde 80'inde herhangi bir belirti görülmüyor. Yaklaşık yüzde 20'sinde ise hafif seyreden hastalık ortaya çıkıyor. Enfekte kişilerin yüzde 1'inden azında ensefalit veya menenjit gibi ciddi nörolojik hastalıklar gelişiyor.Daha önce yapılan bir epidemiyolojik araştırmaya göre, her bir ağır nörolojik vaka karşılığında yaklaşık 140 kişinin hafif veya belirtisiz enfeksiyon geçirdiği tahmin ediliyor.

SİVRİSİNEK ISIRIKLARINA KARŞI KORUNMA UYARISI

Vasilakopoulos, kişisel korunmanın da önemine dikkat çekerek böcek kovucu sprey veya losyonların kullanılmasını önerdi.Evlerde sivrisinek kovucu lambalar, ultrasonik cihazlar ve diğer uzaklaştırıcıların kullanılabileceğini belirten Vasilakopoulos, özellikle akşam saatlerinde dışarıda vakit geçirirken vantilatörlerden yararlanılmasını ve uzun kıyafetler giyilmesini tavsiye etti.

Zayıflama ilaçlarının alkol tüketimini azaltabileceğine, hatta önleyebileceğine dair bilimsel araştırmalar giderek artıyor. Wegovy, Mounjaro ve Ozempic gibi markalarla tanınan bu ilaçlar, vücuttaki GLP-1 adı verilen doğal bir hormonu taklit eden semaglutid veya tirzepatid maddelerini içeriyor. Temelde iştahı bastırarak ve tokluk hissi vererek kilo kaybı sağlayan bu ilaçların, beyindeki ödül mekanizmasını da etkilediği düşünülüyor. BBC’ye konuşan Güney Karolina Üniversitesi’nden Dr. Christian Hendershot, yapılan çalışmaların bu ilaçların beyni doğrudan etkileyerek alkol ve nikotine duyulan isteği azaltabileceğini gösterdiğini belirtti.

İsteği azaltıyor

Bir araştırmada, tıbbi olarak “alkol kullanım bozukluğu” (alkolizm) teşhisi konmuş katılımcıların, Ozempic kullanırken içkiye duydukları isteğin belirgin şekilde azaldığı gözlemlendi. Colorado Anschutz Üniversitesi tarafından yürütülen bir başka çalışmada ise hap formundaki GLP-1 ilaçlarının, hafif ila orta derecede alkol kullanım bozukluğu olan kişilerde aşırı alkol tüketilen gün sayısını düşürdüğü saptandı. BBC News’e konuşan kullanıcı deneyimleri de bu verileri destekler nitelikte. İlaçları kullanan bazı kişiler alkol isteklerinin tamamen ortadan kalktığını söylerken, bazıları ise alkolün artık kendilerinde mide bulantısına yol açtığını, rahatsız edici bir şişkinlik hissi verdiğini ya da çok daha çabuk sarhoş olmalarına neden olduğunu ifade ediyor.

Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin Haydar Kutlu, Türkiye'de günlük ekran kullanımının ortalama 5 saat seviyesinde olduğunu, gençlerde ise bu sürenin 6-7 saate kadar çıkabildiğini belirtti. Kutlu, özellikle gelişimini henüz tamamlamamış ergen beyninin yoğun ekran maruziyetinden olumsuz etkilenebileceğini ifade ederek, ekran bağımlılığıyla mücadelede hem ailelere hem de teknoloji sektörüne önemli sorumluluklar düştüğünü söyledi.

“GENÇLERDE EKRAN SÜRESİ 6-7 SAATE KADAR ÇIKIYOR”

Günlük ekran kullanımının çocuk ve gençlerde yetişkinlere kıyasla daha yüksek seviyelere ulaşabildiğini belirten Kutlu, özellikle ergenlik dönemine dikkat çekti.

Kutlu, yoğun ekran kullanımının gelişimini tamamlamamış ergen beynini olumsuz etkileyebileceğini belirterek, “Henüz olgunlaşmamış bir ergen beyni çok fazla ekrana baktığında beynin bazı kısımlarında tahribat oluşuyor” dedi.

Ekran karşısında geçirilen sürenin yalnızca fiziksel bir alışkanlık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Kutlu, uzun süreli kullanımın çocukların günlük yaşamındaki birçok alanı etkileyebildiğini kaydetti.

“ODAKLANMA SÜRESİNİ KISALTIYOR, UYKU PROBLEMLERİNİ ARTIRIYOR”

Özellikle küçük yaşlarda yoğun ekran kullanımının dikkat ve odaklanma üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini dile getiren Kutlu, ergenlik döneminde ise uyku ve duygusal problemlerin daha belirgin hale gelebildiğini söyledi.

Kutlu, “Küçük yaşlarda yoğun ekran kullanımı odaklanma süresini kısaltıyor, ergenlerde ise uyku problemlerini, duygusal problemleri artırıyor. Depresyona yatkınlık oluşturabiliyor. Ekran bağımlılığı çocukların genel ve akademik hayatlarına doğrudan zarar veriyor” ifadelerini kullandı.

Ekran bağımlılığının çocukların ders başarısından sosyal ilişkilerine kadar günlük yaşamın farklı alanlarında sorunlara neden olabileceğine işaret eden Kutlu, ailelerin çocukların ekran kullanımını yalnızca süre açısından değil, içerik ve kullanım amacı açısından da takip etmesi gerektiğini belirtti.

OYUN VE SOSYAL MEDYA KULLANIMINA DİKKAT

Ekran bağımlılığının tek bir alanda ortaya çıkmadığını vurgulayan Kutlu, özellikle oyun ve sosyal medya kullanımındaki artışın dikkat çekici olduğunu söyledi.

Kutlu, bağımlılık eğilimlerinin çocukların cinsiyetine ve kullanım alışkanlıklarına göre farklılaşabildiğini belirterek, “Erkeklerde oyun bağımlılığı artarken kız çocuklarında da sosyal medya uygulamalarına bağımlılıkta artış var” diye konuştu.

Bu nedenle çocukların yalnızca ekran karşısında geçirdiği sürenin değil, telefon ve tabletlerde hangi uygulamaları kullandığının da önem taşıdığına dikkati çekti.

“0-6 YAŞ ARASINDA ÇOCUKLARIMIZI EKRANDAN UZAK TUTMALIYIZ”

Çocukların ekrandan uzaklaştırılabilmesi için ailelerin yalnızca yasaklayıcı bir yaklaşım yerine alternatif etkinlikler oluşturması gerektiğini ifade eden Kutlu, özellikle erken çocukluk döneminde daha hassas davranılması gerektiğini söyledi.

Kutlu, “Çocuklarımızı ekrandan uzak tutmamız gerekiyor, çocuklara ekran yerine alternatifler sunmak gerekiyor. Özellikle 0-6 yaş arasında çocuklarımızı ekrandan uzak tutmalıyız” uyarısında bulundu.

Çocukların ekran dışında oyun, spor, sosyal etkinlikler ve yüz yüze iletişim gibi faaliyetlere yönlendirilmesinin önemine dikkat çeken Kutlu, ailelerin de bu süreçte çocuklara rol model olması gerektiğini vurguladı.

“AKILLI TELEFON İLE TUŞLU TELEFON ARASINDA YENİ BİR SEGMENT OLUŞTURULABİLİR”

Ekran bağımlılığıyla mücadele için akıllı telefonların tamamen hayatın dışına çıkarılmasının gerçekçi bir çözüm olmayabileceğini belirten Kutlu, bunun yerine ihtiyaçları karşılayan ancak bağımlılık oluşturan uygulamaları sınırlandıran yeni bir cihaz kategorisinin geliştirilmesini önerdi.

Kutlu, akıllı telefon ile klasik tuşlu telefon arasında yeni bir ürün segmenti oluşturulabileceğini ifade ederek, “Akıllı telefonlar ile tuşlu telefonların arasında yeni bir segmentte telefon üretilirse ekran bağımlılığı sıkıntıları çözülebilir” dedi.

Önerinin temelinde, teknolojinin günlük yaşamda sağladığı kolaylıklardan vazgeçmeden bağımlılık riskini azaltmak olduğunu belirten Kutlu, kullanıcıların temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir telefon tasarımının mümkün olduğunu kaydetti.

“BANKA, NAVİGASYON VE KAMERA GİBİ UYGULAMALAR BULUNMALI”

Yeni nesil telefonun tamamen işlevsiz bir cihaz olmaması gerektiğini belirten Kutlu, kullanıcıların günlük hayatında ihtiyaç duyduğu temel uygulamaların cihazda bulunabileceğini söyledi.

Kutlu, “Banka uygulaması, navigasyon, kamera gibi uygulamaların olduğu, bağımlılık oluşturmayan telefonlar üretilmeli” çağrısında bulundu.

Buna karşılık sosyal medya ve aşırı kullanım teşvik eden uygulamaların sınırlandırılabileceğini ifade eden Kutlu, böylece özellikle çocuk ve gençlerin akıllı telefonların sunduğu temel imkanlardan yararlanırken bağımlılık riskinin azaltılabileceğini belirtti.

“GÜNLER İÇİNDE BİNLERCE İNSAN BU FİKRİ DESTEKLEDİ”

Önerisini sosyal medya üzerinden de paylaşan Kutlu, fikrin kısa süre içerisinde geniş bir kesimden destek gördüğünü söyledi.

Kutlu, “Günler içinde binlerce insan bu fikri destekledi” diyerek, toplumda özellikle ebeveynlerin çocukların ekran kullanımını azaltmaya yönelik alternatiflere ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Bu ilginin, teknoloji sektörünün de ekran bağımlılığı sorununa yalnızca kullanıcı alışkanlıkları üzerinden değil, ürün tasarımı açısından da yaklaşması gerektiğini ortaya koyduğunu belirten Kutlu, farklı kullanım senaryolarına uygun cihazların geliştirilebileceğini kaydetti.

“YERLİ VE MİLLİ BİR TELEFON GELİŞTİRİLEBİLİR”

Türkiye'nin bu alanda kendi teknolojisini geliştirebilecek potansiyele sahip olduğunu dile getiren Kutlu, ekran bağımlılığını azaltmayı hedefleyen yerli bir telefonun önemli bir alternatif oluşturabileceğini söyledi.

Özellikle çocuklarının telefon kullanımını kontrol etmek isteyen ebeveynler açısından böyle bir ürünün karşılık bulabileceğini belirten Kutlu, teknoloji kullanımını tamamen reddetmek yerine daha sağlıklı bir kullanım modeli oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Kutlu, “Bağımlılık yapmayan, zararlı uygulamaların kısıtlandığı bir segmentte telefon üretilirse bunun bir karşılığı olacaktır” ifadelerini kullandı.

Önerilen modelin hayata geçirilmesiyle kullanıcıların banka işlemleri, navigasyon, fotoğraf çekimi ve iletişim gibi temel ihtiyaçlarını karşılamaya devam ederken, sosyal medya ve oyun gibi yoğun kullanım alanlarının sınırlandırılabileceği bir telefon deneyiminin mümkün olabileceği değerlendiriliyor.

İlk anda endişe verici gibi görünse de, korkmanıza gerek olmayabilir.

Bu durum, çoğu zaman vücudun yağ yakımına geçtiğinin işareti sayılıyor.

Beslenme uzmanları, özellikle düşük karbonhidratlı diyet yapanlarda görülen bu değişimin ketozis adı verilen doğal bir metabolik süreç olduğunu belirtiyor.

KETOZİS NEDİR

Vücudun temel enerji kaynağı normalde karbonhidratlardan elde edilen glikozdur. Ancak karbonhidrat alımı belirgin şekilde azaldığında veya uzun süre aç kalındığında, glikoz depoları tükenmeye başlar.

Bu noktada karaciğer devreye girerek yağları parçalar ve keton cisimleri üretir. Böylece vücut, enerji ihtiyacını yağlardan karşılamaya başlar. Bu metabolik duruma ketozis adı verilir.

Ketozis sırasında oluşan keton cisimlerinden biri asetondur. Asetonun bir kısmı nefes yoluyla vücuttan atılır.

Bu nedenle bazı kişilerde; Ağızda metalik veya pas benzeri tat, asetonu andıran nefes kokusu, ve ağız kuruluğu görülebilir.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsünün verilerine göre, 4 Ağustos itibarıyla 3 bin 973 vaka ve 1801 ölüm kaydedildi.

Afrika CDC Genel Direktörü Dr. Jean Kaseya, düzenlediği basın toplantısında vakaların 4 bini aştığını doğruladı. Söz konusu salgın, tarihe geçen en büyük ikinci Ebola salgını konumunda bulunuyor.

Mevcut veriler, 2014-2016 yıllarında Batı Afrika'da meydana gelen ve 28 binden fazla kişiye bulaşarak 11 binden fazla kişinin ölümüne yol açan salgının 11. haftasındaki vaka sayısından sekiz kat, ölüm sayısından ise altı kat daha yüksek bir tablo ortaya koyuyor.

MUTASYON ŞÜPHESİ

Kaseya, Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus ile görüştüğünü ve virüsün mutasyona uğrayıp uğramadığını incelemek amacıyla araştırmalar planladıklarını belirtti. Kaseya, "Bu Bundibugyo salgınının şiddet düzeyi eşi benzeri görülmemiş bir boyuttadır." değerlendirmesinde bulundu.

Ebola kaynaklı ölümlerin üçte ikisinden fazlası, tedavi merkezleri yerine toplum içinde gerçekleşiyor.

İturi eyaletinin başkenti Bunia'da Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) tarafından işletilen bir tedavi merkezinde, yatış verilen hastaların yüzde 90'ının yetkililerin temaslı listelerinde yer almadığı tespit edildi.

BULAŞMA ORANI YÜKSEK

Her iki durum da takip edilemeyen bulaşma oranının yüksek olduğuna işaret ediyor.

Kaseya, KDC'deki temas takibinin yetersiz kaldığını, her Ebola hastası için beklenen 40 temaslı yerine yalnızca 10 temaslının tespit edilebildiğini belirtti.

Kusma, ishal, organ hasarı ve iç kanamaya yol açabilen viral bir kanamalı ateş hastalığı olan Ebola, çatışmaların yaşandığı maden eyaleti İturi merkezli olarak yayılıyor.

BÖLGEYE HIZLI BİR ŞEKİLDE YAYILIYOR

Salgın; Kuzey Kivu, Güney Kivu, Haut-Uele ve Tshopo eyaletlerine de sıçradı. Komşu ülke Uganda'da ise salgın kontrol altına alınmadan önce 20 vaka kayıtlara geçti.

Afrika CDC Acil Durumlara Hazırlık ve Müdahale Vekili Dr. Wessam Mankoula, müdahale ekiplerinin temas takibinden aktif vaka arama aşamasına geçeceğini duyurdu.

Bu kapsamda toplum sağlığı çalışanları, Ebola belirtileri gösteren kişileri tespit etmek amacıyla haneleri kapı kapı ziyaret edecek.

Mankoula, kademeli adımların yetersiz kaldığı bir döneme girildiğini ve sürecin ölçeğini büyütmeye başladıklarını ifade etti.

Kaseya, yerel toplulukları, dijital araçları ve yerinden edilmiş kişilerin kaldığı kamplardaki önlemleri kapsayan köyler merkezli bir müdahale planı vaadinde bulundu.

Yetkililer ayrıca hastaların tedavisinde insani kullanım gerekçesiyle remdesivir adlı antiviral ilacı kullanmaya başlayacaklarını açıkladı.

KLASİK TEDBİRLER YETERSİZ

Farklı bir Ebola suşuna karşı ruhsatlandırılan Ervebo aşısının da Bundibugyo suşu kaynaklı hastalığı hafiflettiği ve aşılanan kişilerde ölüm vakasına yol açmadığına dair verilerin ardından bölgede uygulanabilirliği test edilecek.

Afrika CDC Araştırma, Klinik Araştırmalar ve İnovasyon Direktörü Dr. Placide Mbala Kingebeni, salgının ulaştığı boyut göz önüne alındığında yalnızca klasik halk sağlığı tedbirlerinin salgını kontrol altına almaya yetmeyeceğini vurguladı.

KDC makamları, ülkenin kuzeydoğusundan başkent Kinşasa'ya gitmekte olan bir teknede meydana gelen şüpheli bir Ebola ölümünü soruşturduklarını, teknedeki diğer yolcuların karantinaya alınarak test edileceğini duyurdu.

UNICEF ise bulaşma korkusu ve hizmet aksamaları nedeniyle ailelerin kliniklerden uzak durması sonucu temel sağlık hizmetlerinin sekteye uğradığı uyarısında bulundu.

Salgının merkezi konumundaki maden kasabası Mongbwalu'da, ilk doz kızamık aşısını yaptıran çocukların oranının yüzde 69 düştüğü kaydedildi.

Ülkede haftalardır büyüyen siklospora salgınında ilk ölümler kayıtlara geçti. ABD Sağlık ve İnsani Hizmetler Departmanı, eyalette iki kişinin siklospora enfeksiyonuyla bağlantılı olarak yaşamını yitirdiğini açıkladı. Yetkililer, hayatını kaybeden kişilerin bağırsak rahatsızlıkları ve sıvı kaybını ağırlaştırabilecek kronik sağlık sorunları bulunduğunu belirtirken, salgının yayılmaya devam ettiğine dikkat çekti.

ŞÜPHELERİN ODAĞINDA MARULLAR VAR

BBC'nin haberine göre salgının merkezinde ise Meksika'dan ithal edilen marullar bulunuyor. Yetkililere göre özellikle dışarıda tüketilen salatalarda kullanılan doğranmış marullar ve bazı market ürünleriyle bağlantılı bulaşma tespit edildi. Hastalık; şiddetli ishal, kusma, mide krampları, ateş ve sıvı kaybına yol açabiliyor.

RESTORANLAR VE MARKETLER DİDİK DİDİK ARANIYOR

Artan vaka sayıları nedeniyle sağlık ekipleri alarma geçti. Yetkililer, kontamine ürünleri tespit edebilmek için restoranlar, marketler ve gıda depolarında kapsamlı inceleme yürütüyor. Şüpheli marulların raflardan kaldırıldığı ve ürünlerin toplatıldığı bildirildi.

Illinois Sağlık Departmanı, eyalette henüz can kaybı yaşanmadığını açıklasa da vaka sayılarındaki artış dikkat çekiyor.

Chicago Sağlık Departmanı verilerine göre kentte 209 kesinleşmiş veya olası vaka tespit edildi. Bunlardan en az 15'inin çok eyaletli marul salgınıyla bağlantılı olduğu belirlenirken, 103 vakanın ise yerel kaynaklı olduğu ifade edildi. Yetkililer, yerel vakaların kaynağının ise henüz belirlenemediğini açıkladı.

İZLER MEKSİKA'YA UZANDI

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), salgının Meksika'nın orta kesimlerinden temin edilen ve geri çağrılan göbek marullarla bağlantılı olduğunu duyurdu.

Salgının Illinois'in yanı sıra Indiana, Kansas, Kentucky, Michigan, Ohio, Oklahoma, Pennsylvania ve West Virginia eyaletlerine de yayıldığı açıklandı. Illinois genelinde vaka sayısı 707'ye, hastaneye kaldırılan kişi sayısı ise 47'ye ulaştı.

VAKA SAYISI ARTIYOR

Federal sağlık yetkilileri, dokuz eyalette restoranlarda servis edilen Meksika menşeli marulların salgının başlıca kaynakları arasında yer aldığını açıkladı.

Temmuz sonu itibarıyla CDC, bu marullarla bağlantılı 1.947 vaka tespit edildiğini ve en az 98 kişinin hastaneye kaldırıldığını duyurdu.

CDC verilerine göre ülke genelinde doğrulanmış veya şüpheli vaka sayısı 18 bini aşarken, eyalet sağlık raporları toplam sayının 20 binin üzerine çıktığını ortaya koydu.

Haberin Devamı

SİKLOSPORASİS NEDİR?

Siklosporasis, Cyclospora parazitiyle kirlenmiş gıda veya suyun tüketilmesi sonucu ortaya çıkan bağırsak enfeksiyonu olarak biliniyor.

İlkbahar sonu ve yaz aylarında daha sık görülen hastalıkta, 2019 yılında yaklaşık 4 bin 700 vakayla en yüksek seviyelerden biri kaydedilmişti.

Chicago Sağlık Departmanı Medikal Direktörü Dr. Janna Kerins, hastalığın antibiyotiklerle tedavi edilebildiğini ve sağlıklı bireylerde kendiliğinden iyileşebildiğini belirtti. Kerins, küçük çocuklar, yaşlılar ve kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin ise ağır seyreden enfeksiyon açısından yüksek risk altında olduğuna dikkat çekti.

Tarım ve Orman Bakanlığının vatandaşların güvenilir gıdaya ulaşmasını sağlamak amacıyla yürüttüğü denetimlerde yeni usulsüzlükler ortaya çıktı. Türkiye’nin farklı noktalarında faaliyet gösteren işletmelerden alınan ürün numuneleri laboratuvarlarda incelendi.

Yapılan analizler sonucunda, ürünlerin etiketlerinde belirtilmeyen maddelerin kullanıldığı, bazı et ürünlerinde farklı hayvanlara ait etlere rastlandığı ve tüketicinin yanıltıldığı belirlendi.

Bakanlık, denetimler sonucunda uygunsuzluk tespit edilen firma ve ürünleri “Sağlığı Tehlikeye Düşürecek Gıdalar” ile “Taklit veya Tağşiş Yapılan Gıdalar” başlıkları altında kamuoyuna açıkladı.

Tarım ve Orman Bakanlığının güvenilir gıda sistemi üzerinden yayımlanan son güncellemeyle birlikte 34 yeni ürün listeye eklendi. Bu ürünlerin 12’sinin doğrudan insan sağlığını tehlikeye düşürebilecek nitelikte olduğu bildirildi. Denetimlerde en dikkat çekici sonuç ise et ve et ürünlerinde ortaya çıktı.

Laboratuvar incelemelerinde 9 farklı üründe tek tırnaklı hayvan eti bulunduğu açıklandı. Tek tırnaklı hayvanlar arasında at, eşek ve katır gibi hayvanlar yer alıyor.

Ürünlerin hangi hayvanın eti olduğu belirtilmeden ya da dana eti gibi gösterilerek satışa sunulması, tüketicinin hem sağlık hem de ekonomik açıdan mağdur edilmesine neden oluyor.

SKANDALIN MERKEZİ ADANA VE MERSİN OLDU

Tek tırnaklı hayvan eti tespit edilen işletmelerin tamamının Adana ve Mersin’de faaliyet gösterdiği belirlendi.

Bakanlığın açıkladığı verilere göre, söz konusu işletmelerin 5’i Mersin’de, 4’ü ise Adana’da bulunuyor. Böylece iki kentte toplam 9 üründe tek tırnaklı hayvan eti kullanıldığı ortaya çıktı.

Bakanlık, uygunsuzluk tespit edilen ürünlerin marka, firma, parti ve işletme bilgilerini resmi internet sitesinde vatandaşların erişimine açtı.

Tüketicilerin özellikle açıkta satılan, üreticisi belli olmayan veya piyasa değerinin çok altında fiyatla satışa sunulan et ürünlerine karşı dikkatli olması gerektiği belirtildi.

YOĞURT DİYE SATILAN ÜRÜNDE JELATİN BULUNDU

Denetimlerde ortaya çıkan usulsüzlükler yalnızca et ürünleriyle sınırlı kalmadı.

Bir firma tarafından “yoğurt” etiketiyle piyasaya sürülen üründe jelatin tespit edildi. Ürünün kıvamını artırmak amacıyla kullanıldığı değerlendirilen jelatinin ürün etiketinde yer almadığı belirlendi.

Yoğurdun doğal yapısında bulunmayan bu maddenin tüketiciye bildirilmeden kullanılması, taklit ve tağşiş kapsamında değerlendirildi.

Bakanlık, gıda ürünlerinin içerisinde kullanılan tüm bileşenlerin mevzuata uygun biçimde ürün etiketinde belirtilmesi gerektiğini vurguladı.

DANA SUCUKTA KANATLI ETİ TESPİT EDİLDİ

Adana’nın Yüreğir ilçesinde faaliyet gösteren bir işletmenin ürettiği “ısıl işlem görmüş dana sucuk” da denetimlere takıldı.

Laboratuvar analizlerinde dana sucuk olarak satışa sunulan üründe mekanik ayrılmış kanatlı eti bulundu. Böylece tüketiciye dana eti kullanıldığı izlenimi verilmesine rağmen üründe farklı bir et çeşidinin bulunduğu ortaya çıktı.

Mekanik ayrılmış et; kemik üzerinde kalan et parçalarının basınçlı makineler yardımıyla ayrılması sonucunda elde ediliyor. Bu ürünün kullanılabileceği gıda grupları ve kullanım şartları mevzuatla belirleniyor.

Dana sucukta mekanik ayrılmış kanatlı eti kullanılması ise hem ürün içeriğinin değiştirilmesi hem de tüketicinin yanıltılması anlamına geliyor.

PİLİÇ KÖFTEDE DE AYNI HİLE

Benzer bir usulsüzlük Ankara’nın Yenimahalle ilçesinde üretilen piliç köftede de tespit edildi.

Bakanlığın yayımladığı listede, söz konusu üründe mevzuata aykırı şekilde mekanik ayrılmış kanatlı eti kullanıldığı bilgisine yer verildi.

Ürünün içeriğinde kullanılan bu maddenin tüketiciye doğru şekilde bildirilmediği ve piliç köfte adı altında piyasaya sürüldüğü belirlendi.

Son denetimler, et ve süt ürünlerinde tüketiciyi yanıltmaya yönelik yöntemlerin farklı ürün gruplarında devam ettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.

FİRMALAR VE ÜRÜNLER KAMUOYUNA AÇIKLANDI

Tarım ve Orman Bakanlığı, taklit ve tağşiş yaptığı belirlenen işletmelerin isimlerini, ürün bilgilerini ve tespit edilen uygunsuzlukları resmi internet sitesi üzerinden yayımlıyor.

Vatandaşlar satın aldıkları ürünlerin listede bulunup bulunmadığını, Bakanlığın güvenilir gıda platformu üzerinden kontrol edebiliyor.

Haberin Devamı

Yetkililer, tüketicilerin ürün satın alırken ambalaj, son kullanma tarihi, üretici bilgisi, işletme kayıt numarası ve içerik bölümünü dikkatle incelemesini öneriyor.

Şüpheli ürünlerle karşılaşılması durumunda ise Alo 174 Gıda Hattı üzerinden ihbarda bulunulabileceği hatırlatılıyor.

DENETİMLER DEVAM EDECEK

Bakanlık tarafından yapılan açıklamalarda, vatandaşların sağlığını korumaya yönelik denetimlerin ülke genelinde kesintisiz sürdürüleceği vurgulandı.

Gıda mevzuatına aykırı üretim yapan, ürün içeriğini değiştiren veya tüketiciyi yanıltıcı bilgiler kullanan işletmelere yönelik idari işlemlerin uygulanacağı belirtildi.

Taklit ve tağşiş yapan işletmelerin kamuoyuna açıklanmaya devam edeceği, gıda güvenliğini tehlikeye atan ürünlere karşı gerekli yaptırımların uygulanacağı ifade edildi.

İddiaya göre, onkoloji servisinde tedavi sırasını bekleyen çok sayıda hasta, küçük ve havasız bekleme alanında uzun süre kalmak zorunda kalıyor. Bağışıklık sistemi zayıf olan kanser hastalarının aynı ortamda çok sayıda kişiyle temas etmek zorunda bırakıldığını belirten vatandaşlar, mevcut şartların sağlık açısından risk oluşturduğunu savundu.

"Saatlerce havasız ortamda bekliyoruz"

Hastalar ve hasta yakınları, özellikle yoğun günlerde bekleme alanında oturacak yer bulmakta zorlandıklarını ifade ederek, ortamın hem fiziki açıdan yetersiz hem de havalandırma bakımından uygun olmadığını öne sürdü.

"Kanser hastalarının daha sağlıklı koşullarda beklemesi gerekiyor"

Kanser tedavisi gören kişilerin enfeksiyonlara karşı daha hassas olduğuna dikkat çeken hasta yakınları, bekleme alanının genişletilmesini, daha iyi havalandırılmasını ve hasta yoğunluğunu azaltacak düzenlemelerin yapılmasını istedi.

Vatandaşlar, onkoloji servisinde yaşanan yoğunluğun giderilmesi ve hastaların daha sağlıklı koşullarda hizmet alabilmesi için yetkililerin gerekli adımları atmasını beklediklerini ifade etti.

Aşının geliştirilmesinde rol oynayan Gamaleya Araştırma Enstitüsü Bilimsel Direktörü Aleksandr Ginzburg, nisan ayında ilk dozu alan 60 yaşındaki evre üç melanom hastasının tedavisinin sürdüğünü belirtti.

Ginzburg, yapılan testlerde vücudun tümör ve metastazlarla mücadele etmek için gerekli olan aktif bileşikleri ürettiğini ve immünolojik yanıtın son derece olumlu gerçekleştiğini kaydetti.

Rusya Sağlık Bakanlığı geçtiğimiz yıl, ileri evre melanom için geliştiren "Neooncovac" adlı mRNA tabanlı aşı ile kolorektal kanseri hedefleyen "Oncopept" adındaki peptid ilacının kullanımına onay vermişti.

ÜRETİM 1 İLA 3 AY İÇERİSİNDE TAMAMLANACAK

Gamaleya Enstitüsü yetkilileri, kişiselleştirilmiş melanom aşısının önümüzdeki süreçte 10 hasta için daha hazırlanacağını ve üretimin bir ila üç ay içinde tamamlanacağını duyurdu.

Hastalığı doğrudan tedavi etmek yerine bağışıklık sistemine kanserli hücreleri tanımayı ve yok etmeyi öğretmeyi hedefleyen yöntemde, hastanın tümöründen ve sağlıklı dokusundan alınan örneklerin genetik yapısı analiz ediliyor.

Elde edilen veriler doğrultusunda sadece ilgili kişiye özel aşı üretimi gerçekleştiriliyor.

Rusya Ulusal Tıbbi Radyoloji Araştırma Merkezi Başkanı Andrey Kaprin, bu teknolojinin kanser tedavisinde temelden farklı bir yaklaşım sunduğunu ifade etti.

Öte yandan Oncopept tedavisini alan hastalarda da gerekli bağışıklık yanıtının geliştiği aktarılırken, Gamaleya Enstitüsünün pankreas, böbrek ve küçük hücreli dışı akciğer kanserlerine yönelik tedavi çalışmalarını da sürdürdüğü bildirildi.

Okulların kapanmasıyla birlikte yaz döneminde sünnet başvurularının arttığını belirten Medicana Kadıköy Hastanesi Çocuk Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Fatma Duran, aileleri kararlarını yalnızca tatil dönemine göre vermemeleri konusunda uyardı. Toplumda basit bir uygulama olarak görülmesine rağmen sünnetin cerrahi bir işlem olduğunu vurgulayan Op. Dr. Fatma Duran, doğru zamanda ve uygun şartlarda gerçekleştirilen sünnetin çocuk sağlığı açısından önemli olduğunu ifade etti.

Sünnetin zamanı çocuğa göre belirlenmeli
Sünnet için tüm çocuklar adına geçerli tek bir yaş aralığından söz edilemeyeceğini belirten Op. Dr. Fatma Duran, her çocuğun fiziksel gelişimi, psikolojik durumu ve sağlık şartlarının farklı olduğunu kaydederek "Sağlık açısından herhangi bir engeli bulunmayan bebeklerde yenidoğan döneminde sünnet uygulanabilir. Daha büyük çocuklarda ise yalnızca fiziksel gelişim değil, psikolojik hazırlık da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle sünnet zamanı her çocuk için bireysel olarak planlanmalı ve karar mutlaka hekim değerlendirmesi sonrasında verilmelidir. Yaz tatili, sünnet için tek başına bir kriter değildir. Önceliğimiz her zaman çocuğun sağlığı ve doğru zamanlamadır" dedi.

Sünnet öncesi muayene ihmal edilmemeli
Sünnet öncesinde yapılacak değerlendirmenin yalnızca işlemin planlanması açısından değil, bazı doğumsal anomalilerin erken dönemde tespit edilmesi açısından da önemli olduğunu belirten Op. Dr. Fatma Duran, her çocuğun işlem öncesinde çocuk cerrahisi uzmanı tarafından muayene edilmesi gerektiğini söyleyerek şu açıklamalarda bulundu:
"Hipospadias, halk arasında 'peygamber sünneti' olarak bilinen durum, gömük penis ve bazı doğumsal penis anomalilerinde sünnet derisi sonraki cerrahi tedavilerde kullanılabiliyor. Bu nedenle bu çocuklarda erken yapılan sünnet tedavi planını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca bazı çocuklarda tıbbi değerlendirme sonucunda sünnetin ertelenmesi gerekebilir. En doğru karar, ayrıntılı muayene sonrasında verilir."
Sünnet cerrahi bir işlemdir
Sünnetin yalnızca geleneksel bir uygulama olarak görülmemesi gerektiğini belirten Op. Dr. Fatma Duran, işlemin sağlık kuruluşlarında ve uygun cerrahi şartlarda yapılmasının önem taşıdığını ifade etti. Her cerrahi işlemde olduğu gibi sünnette de kanama, enfeksiyon veya yara iyileşmesiyle ilgili istenmeyen durumlar görülebileceğini belirten Op. Dr. Fatma Duran, "Bu risklerin azaltılabilmesi için işlemin steril şartlarda, uygun ağrı kontrolü sağlanarak ve çocuk cerrahisi konusunda deneyimli hekimler tarafından gerçekleştirilmesi gerekir" dedi.
Op. Dr. Fatma Duran, bilimsel çalışmaların uygun hastalarda sünnetin bazı idrar yolu enfeksiyonlarının görülme riskini azaltabildiğini gösterdiğini ancak bu bilginin her çocuk için aynı yaklaşımın uygulanacağı anlamına gelmediğini de sözlerine ekledi.

Yaz aylarında sünnet yaptırılabilir
Yaz aylarında sünnet yaptırmanın sakıncalı olduğuna ilişkin yaygın inanışın bilimsel bir dayanağı bulunmadığını belirten Op. Dr. Fatma Duran, iyileşme sürecini belirleyen en önemli unsurun mevsim değil doğru bakım olduğuna vurgu yaparak sözlerine şöyle devam etti: "Hangi mevsimde yapılırsa yapılsın hijyen kurallarına uyulması, doktorun önerdiği bakımın aksatılmaması ve kontrol muayenelerinin düzenli yapılması iyileşme sürecini olumlu etkiler. İyileşme tamamlanmadan havuz ve denize girilmemesi de enfeksiyon riskinin azaltılması açısından önemlidir."

İyileşme sürecinde uyarı işaretlerine dikkat edilmeli
Sünnet sonrasında hafif kızarıklık, ödem ve ilk günlerde görülebilen hafif ağrının normal kabul edilebileceğini belirten Op. Dr. Fatma Duran, ailelerin beklenmeyen belirtileri göz ardı etmemesi gerektiğini söyleyerek "Kontrol altına alınamayan kanama, yüksek ateş, kötü kokulu akıntı, belirgin şişlik veya çocuğun idrar yapmakta zorlanması gibi durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bunun yanında önerilen pansumanın düzenli yapılması ve kontrol muayenelerinin aksatılmaması sağlıklı iyileşme açısından büyük önem taşır" diye konuştu.

Kulaktan dolma bilgiler yerine uzman görüşü alınmalı
Sünnet kararının çevreden duyulan bilgilerle değil, tıbbi değerlendirme doğrultusunda verilmesi gerektiğini vurgulayan Op. Dr. Fatma Duran, sözlerini şöyle tamamladı:
"Çocukların fiziksel gelişimi, sağlık durumu ve varsa doğumsal farklılıkları birbirinden farklıdır. Bu nedenle sünnet kararı kişiye özel planlanmalıdır. Sünnet bir gelenek olabilir ancak uygulanışı mutlaka tıbbi kurallar çerçevesinde planlanmalıdır. Ailelerin karar vermeden önce çocuk cerrahisi uzmanına danışması hem çocuğun güvenliği hem de olası sağlık sorunlarının erken fark edilmesi açısından büyük önem taşır."

Liv Hospital Ulus Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ali Baran Budak, özellikle kadınlarda sık görülen ancak çoğu zaman obeziteyle karıştırılan lipödem hastalığına dikkat çekti. Diyet ve egzersize rağmen bacaklardaki kalınlaşmanın devam etmesinin lipödemin en önemli belirtilerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Budak, erken tanı ve kişiye özel tedavi yaklaşımlarının hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini söyledi.
Prof. Dr. Ali Baran Budak, "Son yıllarda farkındalığı giderek artan lipödem, yalnızca estetik bir görünüm sorunu değil; ağrıya, hareket kısıtlılığına ve yaşam kalitesinde belirgin düşüşe neden olabilen kronik ve ilerleyici bir hastalık olarak öne çıkıyor. Özellikle kadınlarda görülen bu hastalık, çoğu zaman kilo problemi veya obezite ile karıştırıldığı için tanıda gecikmelere yol açabiliyor" dedi.
"Hormonal değişimler hastalığı tetikleyebiliyor"
Lipödemin çoğunlukla kadınlarda görüldüğünü ifade eden Prof. Dr. Ali Baran Budak, "Lipödem; bacaklarda, kalçalarda ve bazı hastalarda kollarda simetrik yağ dokusu artışıyla karakterize kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. Hastalık genellikle ergenlik, gebelik veya menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde ortaya çıkar ya da belirgin hale gelir. Aile öyküsünün sık görülmesi ise genetik yatkınlığın önemli rol oynadığını düşündürmektedir" dedi.
"Lipödem obezite değildir"
Prof. Dr. Budak, "Obezitede yağ dokusu tüm vücutta artarken lipödemde yağlanma belirli bölgelerde yoğunlaşır. Hastalar diyet ve düzenli egzersizle kilo vermelerine rağmen özellikle bacaklarında incelme sağlayamaz. 'Kilo veriyorum ama bacaklarım incelmiyor' şikâyeti, lipödem açısından önemli bir uyarıcı olabilir" ifadelerini kullandı.
"Ağrı ve kolay morarma önemli belirtiler arasında"
Lipödem hastalarında simetrik bacak kalınlaşması, dokunmakla ağrı, kolay morarma, gün sonunda artan ağırlık hissi, hareket sırasında rahatsızlık ve diyet ile egzersize rağmen düzelmeyen bölgesel yağlanmanın en sık görülen belirtiler arasında yer aldığını belirten Prof. Dr. Budak, bu yakınmaların zamanla ilerleyerek günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyebileceğini söyledi.
"Lipödem ile lenfödem karıştırılmamalı"
Prof. Dr. Budak, lipödem ile lenfödemin farklı hastalıklar olduğunun altını çizerek, "Lipödem bir yağ dokusu hastalığıdır. Lenfödem ise lenf sıvısının dokularda birikmesi sonucu gelişir. Lipödemde ayaklar genellikle etkilenmezken, lenfödemde ayak ve ayak parmaklarında da şişlik görülür. İleri evrelerde iki hastalık birlikte bulunabilir" dedi.
"Tanıda ayrıntılı değerlendirme gerekiyor"
Lipödem tanısının ayrıntılı hasta öyküsü ve fizik muayene ile konulduğunu belirten Prof. Dr. Budak, gerekli görülen hastalarda Doppler ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılarak toplardamar hastalıkları ve diğer dolaşım bozukluklarının dışlanabildiğini ifade etti.
"Tedavi kişiye özel planlanıyor"
Lipödem tedavisinin hastalığın evresi, klinik bulguları ve hastanın bireysel ihtiyaçlarına göre planlandığını vurgulayan Prof. Dr. Ali Baran Budak, tedavi öncesinde yapılan ayrıntılı doku değerlendirmesinin tedavi başarısında önemli rol oynadığını söyledi.
Prof. Dr. Ali Baran Budak, şöyle devam etti: "Her hastada yağ dokusunun dağılımı, yoğunluğu ve etkilenen bölgeler farklılık gösterir. Bu nedenle tedavi öncesinde oluşturulan cilt altı doku haritalaması ve lipödem odaklarının ayrıntılı şekilde belirlenmesi, uygulanacak tedavinin doğru planlanmasını sağlar. Böylece tedavi hastanın anatomik yapısına ve hastalığın yaygınlığına göre şekillendirilir."
Prof. Dr. Budak, tedavide sağlıklı beslenme, kilo kontrolü, düzenli egzersiz, kompresyon tedavileri, manuel lenf drenajı, fizyoterapi uygulamaları ve ağrı yönetiminin temel yaklaşımlar olduğunu; uygun hastalarda lazer lipoliz uygulamalarının da kişiye özel planlama doğrultusunda değerlendirilebildiğini belirtti.
"Tedaviyi tek bir cihaza indirgemek doğru değil"
Lipödem tedavisinde son yıllarda çok sayıda yeni cihaz ve yöntemin geliştirildiğini ifade eden Prof. Dr. Ali Baran Budak, tedavi seçiminde popüler uygulamalardan çok bilimsel kanıtların esas alınması gerektiğine dikkat çekti.
Prof. Dr. Ali Baran Budak, "Bu alanda sürekli yeni cihazlar ve tedavi yöntemleri geliştiriliyor. Hastalar kimi zaman farklı cihazlarla çok sayıda seans uygulama görüyor ancak memnuniyet oranları kişiden kişiye değişebiliyor. Bu nedenle tedaviyi tek bir cihaz ya da tek bir yönteme indirgemek doğru bir yaklaşım değildir. Benim önceliğim, kanıta dayalı tıp çerçevesinde etkinliği bilimsel çalışmalarla desteklenmiş ve uluslararası kabul görmüş güncel tedavi yaklaşımlarını yakından takip etmektir. Gerek kullanılan teknolojiler, gerek destekleyici tedaviler, gerekse manuel uygulamalar sürekli gelişiyor. Bu değişimi yakından izleyerek her hastanın klinik bulgularına, doku yapısına ve ihtiyaçlarına uygun, kişiselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturuyoruz" ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Budak, lipödemde erken tanının büyük önem taşıdığını belirterek, "Özellikle diyet ve egzersize rağmen bacaklarında incelme olmayan, kolay moraran, ağrı hisseden ve gün sonunda bacaklarında belirgin ağırlık yaşayan kadınların vakit kaybetmeden değerlendirilmesi gerekir. Erken dönemde başlayan doğru tedavi, hastalığın ilerlemesini yavaşlatırken yaşam kalitesinin korunmasına da önemli katkı sağlar" dedi.

SİGARAYI BIRAKMAK İSTEYEN 1 MİLYON KİŞİYE İLAÇ DESTEĞİ

Sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlara yönelik ilaç desteğini içeren Cumhurbaşkanı kararı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Karara göre, sigarayı bırakma tedavisi gören en fazla 1 milyon hasta, Sağlık Bakanlığı tarafından temin edilen ilaçlardan faydalanabilecek.

SOSYAL GÜVENCE ŞARTI ARANMIYOR

Söz konusu 1 milyon kişinin sosyal güvencesi bulunup bulunmadığına bakılmayacak.

Hastalar, söz konusu ilaçlardan tütün bağımlılığı tedavi ve eğitim birimleri aracılığıyla faydalanacak.

Karar hükümlerini Sağlık Bakanı yürütecek.

ÜCRETSİZ OLACAK İLAÇLAR

Düzenleme ile birlikte hastalar, Nikotin Replasman Preparatları ile Bupropion HCl, Vareniklin ve Sitizin içerikli ilaçlardan, tütün bağımlılığı tedavi ve eğitim birimleri aracılığıyla yararlanırken 4736 sayılı Kanun'un ilgili hükmünden muaf tutulacak.

YAKLAŞIK 20 MİLYON KİŞİ SİGARA KULLANIYOR

Türkiye'de güncel verilere göre yaklaşık 15 ila 19 milyon kişi sigara kullanmakta.

Sağlık Bakanlığı'nın 2026 yılı açıklamalarına göre ülkede her 3 kişiden biri sigara tüketiyor.

Ayrıca Türkiye, yıllık tütün tüketimi ve kişi başına düşen günlük sigara adedi verilerinde dünya genelinde en ön sıralarda yer alıyor.

En dikkat çeken artış kamu hastanelerinde yaşandı. Daha önce devlet hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastanelerinde 26 TL olarak uygulanan muayene katılım payı, yeni düzenlemeyle 90 TL'ye yükseltildi. Bu artış yaklaşık %246 oranında zam anlamına geliyor. Özel hastaneler ile vakıf üniversitesi hastanelerinde uygulanan muayene katılım payı ise 60 TL'den 100 TL'ye çıkarıldı. Böylece özel hastanelerde vatandaşın ödeyeceği katılım payı yaklaşık %67 oranında arttı.

Eski ve yeni ücretler karşılaştırması

Sağlık Kuruluşu Eski Ücret Yeni Ücret

İkinci basamak resmi sağlık kuruluşları 26 TL 50 TL

Eğitim ve Araştırma Hastaneleri 26 TL 90 TL

Üçüncü basamak devlet hastaneleri 26 TL 90 TL

Devlet üniversitesi hastaneleri 26 TL 90 TL

Vakıf üniversitesi hastaneleri 60 TL 100 TL

Özel hastaneler 60 TL 100 TL

Aile Sağlığı Merkezleri Ücretsiz Ücretsiz

Aile hekimlerinde ücret alınmayacak

Yeni düzenlemeyle aile sağlığı merkezleri ve benzeri birinci basamak sağlık kuruluşlarında hekim ve diş hekimi muayenelerinden katılım payı alınmaması uygulaması devam edecek. Ayrıca aile hekiminin sevkiyle üst basamak sağlık kuruluşlarına başvuran vatandaşlar, belirlenen katılım payını yüzde 50 indirimli ödeyecek.

Tebliğde yer alan bir diğer değişiklik ise süre uygulamasında yapıldı. Daha önce 5 gün olarak uygulanan değerlendirme süresi 30 güne çıkarıldı. Ancak bu değişiklik, aynı uzmanlık dalında 10 gün içinde sevksiz olarak farklı bir sağlık kuruluşuna yapılan başvurularda uygulanan ilave katılım payı kuralını değiştirmiyor. Düzenlemenin teknik ayrıntılarının SGK tarafından açıklanması bekleniyor.

SGK'nın yaptığı düzenleme, devlet hastaneleri, üniversite hastaneleri ve özel hastanelerde muayene olan milyonlarca vatandaşı doğrudan etkileyecek. Özellikle kamu hastanelerindeki katılım payının 26 TL'den 90 TL'ye yükseltilmesi, yeni düzenlemenin en dikkat çeken değişikliklerinden biri olarak öne çıktı.

Uzmanlar, özellikle Covid-19 pandemisinden sonra vitamin ve gıda takviyelerine yönelik ilginin arttığını, ailelerin çocuklarda ise "Hasta olmasın, daha sağlıklı olsun" düşüncesiyle ürünleri kullanabildiğini ifade ediyor. Medical Park Bahçelievler Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü'nden Uzman Dr. Aysu Özge Yönetci Pekuz da bağışıklığı güçlendirmek, büyümeyi desteklemek gibi amaçlarla alınan ürünlerin hekim tavsiyesi dışında kullanılmaması gerektiğini belirtti. Yönetci Pekuz, kontrolsüz kullanımlarda yaşanabilecek olumsuzlara ilişkin konuşurken bir hastasının yaşadığı zorlu süreci anlattı.

"Doktor önerisi olmadan kullanmanın yarardan çok zararı var"
Çeşitli ürünlerin takviye olarak kullanılması hakkında konuşan Uzman Dr. Yönetci Pekuz, "Özellikle Covid-19 pandemisinden sonra sağlık kaygısının artması nedeniyle 2020-2025 yılları arasında dünyadaki verilere göre gıda takviyesi kullanımı çocuk yaş grubunda yüzde 46 artmış. Kesinlikle doktor önerisi olmadan, bilinçsiz bir şekilde gıda takviyesi kullanmanın yarardan çok zararı var. Özellikle 0-2 yaş grubunda bazı gıda takviyeleri rutin olarak profilaksi (hastalıkları önlemek amacıyla alınan tedbirlerin bütünü) de kullanılıyor. Özellikle 0-1 yaş arasında belli dozlarda D vitamini kullanıyoruz. 4'ncü aydan sonra ise profilaksi dozunda demir kullanıyoruz. Omega-3, D vitaminin bilinçsiz, farklı kullanımı, çeşitli Afrika sardunyası, ekinezya ya da farklı preparatlar içeren kara mürver ekstresi gibi ekstrelerin kullanımı çok yaygın" dedi.

"Bitkisel demek asla zarar vermez demek değil"
‘Buradaki inanış; bitkiselse zararsızdır' diyerek sözlerine devam eden Yönetci Pekuz, "İlaçların birçoğu da bitkilerden elde edilir. Bitkisel, doğal içerik demek asla zarar vermez demek değildir. Buna mutlaka dikkat etmek gerekiyor. Bunlar bazı çocuklarda nöbeti tetikleyebilir, karaciğer enzimlerini yükseltebilir ve hatta bazen karaciğer, böbrek yetmezliğine, nakile kadar gidebilir. Mutlaka hekim önerisiyle, gerekliyse, eksiklik varsa kullanmak gerekiyor. Kreş başlama dönemlerinde de ‘Çocuğumun bağışıklığı güçlü olsun' diye takviye kullanımı çok yaygın. Bununla ilgili çok geniş bir çalışma yapılmış; herhangi bir bağışıklık güçlendirici ya da vitamin takviyesi kullanımının sık hastalanma üzerine herhangi bir etkisi yok. Eğer eksiklik varsa mutlaka yerine konmalı. Eksiklik yoksa gereksiz kullanımı hem karaciğer, böbrek hem de vücudumuzun diğer sistemleri üzerine ciddi anlamda toksik etkiler oluşturabilir" diye konuştu.

"4 yaşında bir çocuğu yoğun bakımda takip ettik"
Kişilerin çevresinden duyduğu kullanımları çocuklarında uygulamadan önce hekim görüşü alması gerektiğini aktaran Yönetci Pekuz, sözlerine şöyle devam etti:
"Arkadaşımın çocuğuna iyi gelmişti, alayım' hikayesi, eskiden beri ülkemizde çok yaygın. Hastalarımda çok karşılaşıyorum. Özellikle bazı preparatlar erken ergenliği tetikliyor. Birkaç kız hastamda çok küçük yaşta meme oluşumu olmuştu. Bir hastam da ciddi bir yoğun bakım süreci yaşamak zorunda kaldı. 4 yaşında bir çocuktu, biraz fazla dozda kullanılmıştı. Yoğun bakım süreciyle takip ettik, karaciğer enzimleri yükselmişti. Kara mürver ekstratı kullanmıştı, biraz da toksik dozda kullanmıştı. Buradaki en büyük handikaplardan biri; bu gıda takviyelerinin çoğunun toksik dozunu ya da güvenli doz aralığını bilmiyoruz. Tezgah üstü ilaçların, vitamin, mineral takviyelerini kullanırken çok dikkatli olmak gerekiyor."